Puzzelstukjes en hun plaats

Het ongemakkelijke gevoel van vermoedens en twijfel die vechten om voorrang, heeft jouw kind nou een voorsprong op andere kinderen of lopen die andere kinderen een beetje achter? Veel ouders hebben deze periode moeten doormaken; het eigenlijk wel weten dat het zo is, maar toch die eeuwige twijfel die dan als spelbreker je bij de les blijft houden. Bovendien heb je vroeger geleerd om niet arrogant te zijn, om niet trots te zijn op een goed cijfer, om niet te laten blijken dat je niet had geleerd en toch op je sokken een tien voor een repetitie kon halen. Dus dan laat je het wel uit je hoofd om openlijk trots te zijn op de prestaties en kennis van jouw eigen kind. Sterker nog, vooral moeders zwakken het af als een kind trots is op een prestatie in het bijzijn van anderen.

En dan, na een lange of minder lange periode van twijfels en vermoedens wordt jouw kind onderzocht, doorgelicht, getest en blijkt jouw kind hoogbegaafd te zijn. Waren het angstige vermoedens? Of is het een grote opluchting dat ‘het’ een naam heeft gekregen. Want dat je door had dat jouw kind anders was, dat was wel duidelijk. Maar was het kind wel anders, anders dan jezelf?

Het moment dat je als ouders te horen krijgt dat je kind hoogbegaafd is, gebeurt er van alles met je. Een storm van emoties raast door je heen, alles wat je altijd heel normaal hebt gevonden van jouw kind blijkt opeens niet zo gemiddeld te zijn als je dacht. Allereerst ga je twijfelen aan jouw eigen waarneming en beoordelingsvermogen. Daarnaast ben je druk bezig met het verwerken van de boodschap, en op zoek naar informatie over het onderwerp hoogbegaafdheid. Natuurlijk richt ook alle energie en aandacht zich op het zo goed mogelijk begeleiden van jouw kind, en dat in samenwerking met anderen die professioneel opgeleid zijn om dit te doen zoals bijvoorbeeld de leerkrachten en IB-er van de school. Het kan een gevoel geven dat je overspoeld wordt met informatie. Kortom, je hebt het in de eerste tijd na de constatering van de hoogbegaafdheid van jouw kind, erg druk met allerlei zaken.

Deze zaken kunnen ook een afleidingsmanoeuvre zijn om vooral niet naar jezelf te hoeven kijken. Veel ouders zijn in eerste instantie in een shock. Het is voor hun moeilijk te begrijpen dat uitgerekend hun kind hoogbegaafd is. Het komt opeens zomaar uit de blauwe lucht vallen. Waar zou dat nou vandaan kunnen komen? Terwijl ze zelf een doodgewoon beroep hebben, zeg maar gewoon niets bijzonders. Het is dan niet ongewoon dat de betere struisvogel in de ouders naar boven komt. Gewoon ontkennen dat het ook bij de ouders vandaan komt. Dan hoor je vaak ” Het is een mutantje” of  “Zo vreemd dat het in ons gezin is…” Maar vooral “Het kan nooit van mij komen, want ik heb de MAVO gedaan en ik heb niet gestudeerd”.

En dan komt de pijn naar boven, de pijn die jarenlang veilig weggestopt is geweest. Dan houdt het kind je een spiegel voor, en zie je weer jouw eigen jeugd voor je. Hoe je anders was dan andere kinderen, hoe moeilijk het was om andere kinderen te laten begrijpen waar je over nadacht, hoe vervelend het was dat jouw juf of meester je geen beurt gaf terwijl je toch altijd het antwoord wist en je met een opgestoken vinger in de klas zat. Hoe je op een dag hebt besloten dat je niet meer je vinger omhoog zou steken terwijl je het antwoord wel wist, hoe jouw tekeningen een beetje waren afgekeken van je klasgenoten omdat ze anders toch niet zouden geloven dat jij die tekening zelf had gemaakt. Hoe je onzichtbaar wilde worden als de klas begon te lachen om het antwoord wat je gaf, en het voor jouw gevoel een eeuwigheid duurde voordat de leerkracht zei dat jouw antwoord het enige juiste was en de klas stopte met lachen. En dan zie je opeens waar je zelf jarenlang door heen hebt moeten worstelen, en vooral hoe je het niet wilt voor jouw kind.

Is er in al die jaren iets veranderd in de houding van leerkrachten tegenover hoogbegaafde leerlingen? En de rest van de maatschappij? Staan anderen open voor hoogbegaafdheid? Of is het nog steeds, zoals je vroeger zelf al hebt ervaren een bedreiging voor anderen. En om vooral geen bedreiging voor anderen te zijn heb je het jarenlang diep weggestopt. Sommige ouders zijn vroeger zelfs getest en hoogbegaafd bevonden, maar daar werd dus helemaal niets mee gedaan. Die ouders weten dus in feite al jaren dat ze zelf hoogbegaafd zijn, maar zijn zich er niet echt  bewust van geweest. En dan komt de dreun, na de constatering van de hoogbegaafdheid van jouw kind, des te harder aan. Je loopt per slot van rekening niet de hele dag vreselijk hoogbegaafd te zijn. Je bent jezelf, en dat ben je al jaren.

En dat laatste is het moeilijkste wat er is, in deze maatschappij. Jezelf mogen zijn, van jezelf en van jouw omgeving. Zonder commentaar van anderen, gewoon onvoorwaardelijk geaccepteerd worden, ook door jezelf. Dit proces heeft  tijd nodig, je moet door een aantal fasen om dit te kunnen verwerken. In principe kun je dit helemaal alleen doen, maar het is wel zo prettig wanneer je dit deelt met iemand anders, jouw partner of iemand anders die begrijpt waar je doorheen gaat. Door goed naar jezelf te kijken en te analyseren welke ervaringen jou hebben gevormd, kun je op een andere manier naar je eigen kind kijken. Op die manier kun je, voor je kind, valkuilen al zien aankomen en daarmee ontwijken. Ook kun je veel meer genieten van je kind, omdat er zoveel herkenning kan zijn van zaken die je zelf vroeger ook op een bepaalde manier deed. En als je je realiseert dat jouw kind echt helemaal geweldig is, en ook op jou lijkt en jouw partner natuurlijk, dan kun je vaak ook iets aardiger over jezelf denken. De pijn van vroeger zal heel voorzichtig gaan slijten. Het zal nog jaren duren. Het gevoel van een niet afgemaakte opleiding of alleen maar de MAVO zal blijven, maar op het moment dat je begrijpt waarom zaken zijn gelopen zoals ze zijn gelopen, is het makkelijker te accepteren. Er zijn erg veel volwassenen die niet de opleiding hebben gedaan waar wel de capaciteiten voor aanwezig waren. Dat de uitspraak ?ze komen er vanzelf wel, met hun stel hersenen? erg onjuist is, weten een heleboel volwassenen en ouders van hoogbegaafde kinderen uit de praktijk.

Er is wel het een en ander veranderd in de laatste 20 jaar, met grote dank aan Pharos, waar ouders zich al jaren hebben ingezet en nog steeds inzetten voor de acceptatie van hoogbegaafde kinderen. Af en toe zal je het gevoel van een déjà vu bekruipen, en dan heb je even het gevoel dat jouw kind tegen dezelfde muur aan loopt als dat je zelf dertig jaar geleden deed.

Het blijft moeizaam, en het is een heel langzaam proces om hoogbegaafdheid geaccepteerd te krijgen binnen de maatschappij. Dat zullen alle vrijwilligers die zich jarenlang hebben ingezet onmiddellijk onderschrijven. Daar hebben we zelfbewuste ouders voor nodig, die weten wat ze willen en vooral wat ze niet willen voor hun kind, en die zich willen inzetten om de positie van hoogbegaafde kinderen te verbeteren.